• Drieharingstraat 27-29 (zijstraat van de Oudegracht, laten zaten Ear & Eye en Boudisque op dit adres)
• Nachtegaalstraat 7-9 (Het Utrechts Archief heeft een vage foto uit de jaren ’50)
• Antonius Matthaeuslaan 1 (buiten het centrum, in Tuinwijk)

Het tasje was in ieder geval van ruim voor de opening van de nieuwe cd-winkel in de St. Jacobsstraat in 1990 en de ingebruikname van het karakteristieke hoekpand aan het Vredenburg. Tegenwoordig heeft het van origine familiebedrijf alleen nog een winkel in muziekinstrumenten aan het Paardenveld.

Staffhorst was jarenlang een van de bekendste verkopers van audio-apparatuur en grammofoonplaten in Utrecht. Harry Knipschild schrijft op zijn blog dat platenmaatschappijen in de jaren ’60 aan Staffhorst de nieuwste plaatjes konden leveren: “Hein Staffhorst had een positieve benadering. Zijn winkel was er een voor ‘toffe jongens’, maakte hij steeds duidelijk. Staffhorst wilde een actieve winkel hebben en stond dus voorop als er nieuwe interessante releases waren.”

Tot slot een intrigerende advertentie uit het Utrechts Nieuwsblad van 1963. Als je na 6 uur nog een cadeautje wilde, kon je een cadeaubon halen uit de automaat van Staffhorst in de Nachtegaalstraat. Het woord bonnen staat tussen haakjes, zouden er ook plaatjes in de automaat hebben gezeten, zoals in dit voorbeeld?

Zie ook mijn overzicht met Utrechtse platenzaken.

Zie ook het eerdere artikel: In memoriam Michel Da Capo

Twee prachtige hoezen voor 78-toeren platen van winkels uit Den Haag.

De Nederlandsche Gramophoon Centrale was gevestigd op het adres Zoutmanstraat 13-15. Over deze winkel is mij verder weinig bekend.

De N.V. Willem Sprenger’s had drie filialen op chique locaties: in de Passage en op twee adressen aan de Laan van Meerdervoort. De winkel verkocht ook afspeelapparatuur, ik bezit een Thorens koffergrammofoon met de inscriptie ‘N.V. Willem Sprenger’s Portable’.

In de Beeldbank van het Haags Gemeentearchief kwam ik onderstaande foto tegen van Sprenger in de Passage. Deze zaak is in juni 1973 gesloten.

Zie ook deze lijst met Haagse platenzaken uit heden en verleden.

Navraag op Twitter leerde mij (danzij @MonutaNL) dat de sfeervolle winkel het Amsterdamse Record Mania is. Volgens mij ben ik daar nog nooit geweest, tijd voor een bezoekje.
Kenners betwijfelen of deze commercial effectief is. In ieder geval wordt er over gepraat.

Platenliefhebbers zal het niet zijn ontgaan: het overlijden van Michel ‘Da Capo’ Terstegen op 4 juli jl. Hij was zanger (ondermeer in The Otherside), labelbaas (van Kelt Records), uitgever (van Warm Sounds) en natuurlijk eigenaar van de Utrechtse platenzaak Da Capo Records.

In 1986 begon Terstegen zijn eigen winkel, na eerst enkele jaren bij De Grammophoonwinkel te hebben gewerkt. Oorspronkelijk was Da Capo gevestigd in de Jacobijnenstraat. Hier kwam ik al als scholier ‘op Tienertoer’, onder de indruk van de vele zeldzame platen in dozen op de grond. Toen ik later als student in Utrecht woonde, liep ik vaak de winkel binnen, inmiddels in een groter pand aan de Oudegracht. De laatste jaren waren mijn bezoekjes sporadischer, maar ik diepte regelmatig iets leuks op uit de vochtige koopjeskelder. Vinyl bleef de boventoon voeren bij Da Capo. Uit de speakers schalden steevast obscure singles uit de 60′s.

Terstegen bleef zelf altijd ook verzamelaar. In een interview in het boek Vinylfanaten van Robert Haagsma uit 2006 zegt hij hierover: “Hoe lastig is de keuze tussen voor veel geld verkopen of zelf houden? Dat is voor mij geen kwestie. Als ik iets inkoop uit de jaren ’60 en ik heb het nog niet, is het voor mijn collectie. Het maakt mij dan niet uit wat ik er in de winkel voor had kunnen krijgen. Ik verkoop platen, maar ik ben in de eerste plaats verzamelaar.”

Helaas maakte Michel Terstegen het 25-jarig bestaan van Da Capo net niet meer mee. Ondanks zijn overlijden is dit jubileum toch gevierd in aanwezigheid van veel vrienden en klanten (zie bovenstaand krantenartikel). Voorlopig zal de winkel doorgaan, over de toekomst van Da Capo op langere termijn is nog geen besluit genomen. Gedurende de periode 30 juli t/m 27 augustus geldt een korting van 25% op de gehele collectie van de winkel.

Update: de winkel zal definitief zijn deuren sluiten op 31 december 2011 om 17:00 uur.

Artikel in het AD/UN op 30 december 2011:

Veel mensen hebben mooie herinneringen aan ‘Michel Da Capo’ en zijn muzikale activiteiten. Enkele artikelen die op internet zijn verschenen:

• 3voor12 Utrecht: Eigenaar platenzaak Da Capo overleden – Een persoonlijke terugblik
• Platenkasten.nl: In memoriam Michel Terstegen (Da Capo Records)
• Muziekfanaat: In memoriam: Michel Terstegen
• Pepijn Zwanenberg: Michel ‘Da CAPO’Terstegen
• Pieter M. Dorrenboom – Brush-a-gogo: Michel Da Capo
• Atze de Vrieze: Da Capo: voor altijd 1967

Ook in het Platenblad van juli 2011 verscheen een eerbetoon, namens de Platenclub Utrecht:

Ik kwam een mooie platenhoes tegen van Willem de Jong, een winkel uit de de Korte Hoogstraat in Rotterdam. Bij deze ‘gramophone-specialist sinds 1906′ kon je terecht voor ‘radio, televisie, gramophone en tape- en wire-recorders’.

In de collectie van Museum Rotterdam bevinden zich meer platenhoezen van Willem de Jong, waaronder een die lijkt op de mijne, maar dan met een ander adres.

Volgens bonas.nl was de winkel vanaf ca. 1910 gevestigd op het adres Passage 16, tot het bombardement van 1940 dit winkelgebied verwoestte. Daarna volgde een (nood)winkel aan de Wytemaweg (zie de schitterende exterieurfoto). Vanaf halverwege de jaren ’50 tot begin jaren ’70 was Willem de Jong actief op het adres Korte Hoogstraat 16.

Een foto uit het Rotterdamse Gemeentearchief van ‘Nederlands eerste platenboetiek genaamd Jonge Willem’ in de winkel aan de Korte Hoogstraat.

Op het Dureco weblog zijn meer fraaie foto’s te vinden van het interieur uit de jaren ’60:
foto 1 / foto 2 / foto 3.

Op timerime.com staat meer over de ontstaansgeschiedenis van de winkel:
“De jeugdige, uit Haarlem afkomstige en als kledingverkoper in Den Haag werkende Willem de Jong, is een fervent grammofoonliefhebber. Met geld van zijn moeder besluit hij in de deftige Passage te Rotterdam een grammofoonwinkel te openen. Willem verkoopt er toestellen en platen, veelal van het toentertijd toonaangevende merk His Master’s Voice (HMV). In de winkel is een gehoorzaal en op zaterdagavond worden er grammofoonplaten-concerten gegeven.”

Ik vond het boekje Van horen naar zien: Een halve eeuw Rotterdamse grammofoongeschiedenis door Leo Ott. Het verscheen in 1956, toen de firma Willem de Jong 50 jaar bestond.

Het boek beschrijft eerst hoe de jonge Willem de Jong zijn winkel in de chique Passage opende in 1906. De zaken gingen goed, al snel verhuisde hij naar een groter pand in dezelfde winkelgalerij. Bij de betere cliëntele werden de klassieke platen thuisbezorgd. Er kwamen echter ook zeemannen die populairder repertoire kochten.

Willem de Jong opende ook een filiaal in Haarlem, maar dat werd geen succes, mede door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. In de jaren ’20 groeide de vooraanstaande winkel in Rotterdam snel, zeker toen de eerste platen op de markt kwamen die ‘elektrisch’ waren opgenomen. Door de verbeterde geluidskwaliteit kwamen talloze nieuwe platen op de markt, het oude repertoire werd rap vervangen.

“De zaterdagavonden bij Willem de Jong groeiden uit tot kleine openbare concerten. het zat er vol aandachtig luisterende mensen, die platen kwamen uitzoeken. Overal draaiden zonder rust de grammofoons, met een onverstoorbare neutraliteit voor klassiek en populair, en er werd enorm veel verkocht.”

Eind jaren ’20 diende zich een zorgelijke ontwikkeling aan: de opkomst van de radio. Willem de Jong weigerde om radiotoestellen te verkopen. Mede door de radio nam de behoefte aan platen en grammofoons sterk terug. De beurskrach van 1929 was een nieuwe klap voor de omzet. Willem de Jong zag het niet meer zitten en verkocht de winkel aan de Haagse firma B.G. Smit. Bedrijfsleider Fer de Graaf bleek de zaak runnen. Radio’s werden aan het assortiment toegevoegd. In de jaren ’30 nam de populariteit van grammofoonplaten weer flink toe. Tot de Tweede Wereldoorlog alles veranderde.

Op 14 mei 1940 werd Rotterdam getroffen door het bombardement. Het boek beschrijft hoe bedrijfsleider De Graaf ‘met angstige voorgevoelens’ de winkel opzocht. “De tegelvloer van de Passage was bezaaid met glasscherven van de overkapping en de etalageruiten. [...] Binnen was het een zee van platen. Duizenden platen, anders opgestapeld in de drie hoge kasten en boven op de galerij, heel deze enorme voorraad, alles lag op de vloer, heel of in gruizels, dat was zo gauw niet na te gaan.” De volgende ochtend ging de Passage helemaal in vlammen op, inclusief de privé-bezittingen van de bedrijfsleider, die boven de winkel woonde.

De Graaf ging niet bij de pakken neerzitten. Nog dezelfde week begon hij zaken te doen vanuit een kleiner filiaal van Willem de Jong aan de Noordsingel. Reeds in februari 1941 werd een nieuwe noodwinkel geopend in winkelcentrum Dijkzigt aan de Wytemaweg.

Nieuwe problemen doemden echter op. De fabricage van platen werd steeds lastiger door een tekort aan grondstoffen. Ook verboden de Duitsers veel soorten muziek, waaronder jazz. De firma zocht zijn toevlucht tot het opkopen van oude platen van particulieren. “Op allerlei tijden moest de heer De Graaf er met zijn fiets op uittrekken, om partijtjes ‘ongeregeld’ op te doen. Er onstond een levendige handel in tweedehands platen.

Na de bevrijding duurde het enkele jaren voor de productie van apparatuur en platen weer op gang kwam. Daarna volgden de ontwikkelingen zich snel op. Fer de Graaf werd eigenaar van de zaak. In 1953 verhuisde hij terug naar het centrum, naar een nieuw pand in de Korte Hoogstraat. In die tijd werd ook de nieuwe 33 1/3-toeren langspeelplaat geïntroduceerd, die superieur was aan de schellakplaat. Weer werd het volledige aanbod van platen en platenspelers in no time vernieuwd. Nieuwe apparaten dienden zich aan: de winkel ging ook televisies verkopen, evenals bandrecorders.

Het boek eindigt met de voorspelling van de videorecorder:
“Is het eenmaal zo ver, zan zal men bij de firma Willem de Jong niet meer een opera als Carmen of Aïda kopen als een aaneenschakeling van geluiden, men zal haar dan tevens bij zich thuis kunnen zien, op het beeldscherm, dat misschien dan alles bovendien nog in kleuren toont. Dat hetzelfde geldt voor balletten, toneelstukken, films en muzikale kunstwerken, doch zeer waarschijnlijk geeft deze ontwikkeling aanleiding tot het ontstaan van een kunstvorm, die geheel op deze nieuwe mogelijkheden is berekend.”
Gelukkig hebben Willem de Jong en Fer de Graaf niet meer meegemaakt dat de videorecorder een succes werd dankzij heel wat minder verheven genres…

400 exemplaren werden via de website van het het label en de eigen platenzaak in Nashville aan de man gebracht, voor de overige 100 exemplaren werd een exclusief verkooppunt aangewezen. Het Utrechtse Da Capo Records kreeg het alleenrecht om De Stijl te verkopen, het tweede album van The White Stripes.

Eigenaar Michel Verstregen van Da Capo vertelde aan 3VOOR12 dat er massale belangstelling was uit het buitenland: “Fans bellen uit Antwerpen, Parijs en Duitsland. Er komt een volle auto uit Duitsland hierheen speciaal voor deze release.” Aan mailorder deed hij echter niet: “Het idee is juist dat mensen het fysieke winkelen weer ervaren.” De opbrengst werd overigens gedoneerd aan het Leger des Heils.

Een voorname reden voor de voorkeurspositie voor Da Capo is waarschijnlijk dat de platenzaak is gevestigd in de Rietveld-stad Utrecht. Eén examplaar is dan ook aangeschaft door het Centraal Museum, waar op dit moment een grote tentoonstelling over Stijl-kunstenaar Gerrit Rietveld loopt.

In juli 2010 is Spillers, na een periode van dreigende verkoop, heropend op een nieuwe locatie. Todd heeft de bedrijfsleiding inmiddels overgedragen aan zijn dochter.

Spillers is dan wel op leeftijd, maar gaat zeker met zijn tijd mee. De winkel verkoopt geen golden oldies, maar hippe indie en is actief op Twitter, Myspace, Facebook en YouTube.

Twee delen uit een documentaire over met name de ontstaansgeschiedenis van de winkel: